نوهان بلوچستان(nohan)

نوهان برگی از دفتر بلوچستان برای گفتن گفتنی ها وشنیدن شنیدنی ها ست.

 توهم یا واقعیت:هویت مدرن بلوچ در عصر مشروطه و پهلوی(بخش اول)

 اکبر رئیسی (رازگو بلوچ)

واقعیت این است که برخلاف آن چه در مرکز می گذشت، نه در مشروطه دوره قاجار و نه در دولت تمرکز گرای پهلوی اول و حتی بعد از آن هم هویت مدرن درخور و قابل اعتنا در بلوچستان شکل نگرفت. چیزی که می شود آن را یک تراژدی و ظلم مضاعف نسبت به بلوچستان دانست. از تعاریف و فرمول و تئوری های مدرنیته بگذریم و برویم سراغ چند مصداق آن در بلوچستان تا بدانیم کم و کیف اوضاع چه بوده است.


 

بررسی 24 دوره انتخابات مجلس شورای ملی در بلوچستان :

1- از زمان تشکیل مجلس شورای ملی تا دوره دهم کرسی نمایندگی بلوچستان در اختیار "غیر بلوچ ها" بوده است، اگر از یک مورد دارای بحث ، بگذریم. توجه فرمائید که ان زمان سیستان جدا بوده نماینده خود را داشته و ربطی به بلوچستان نداشته است.  بعد از آن نیز دست کم در چهار دوره دیگر باز هم غیر بلوچ ها (دو دوره کیکاوسی که نظامی است و دو دوره مهدی یزدی) نمانیدگی تنها کرسی بلوچستان در مجلس شورا را عهده دار بوده اند (دوره های پانزدهم تا نوزدهم منهای دوره هفدهم). اوج شکل گیری هویت مدرن بلوچ!

از دوره دهم به بعد برای نخستین بار به نام یک بلوچ برمی خوریم که نمایندگی بلوچستان را عهده دار است: مراد ریگی. اما چطور؟! با شکست دوست محمد خان در سال 1307 و فتح مجدد بلوچستان به امر پهلوی اول و به واسطه جهانبانی فرمانده لشکر بجنورد و با حمایت جدی دو سردار طایفه شیرانی ها (حسین خان) و طایفه ریگی (عیدو خان) و  وصلت کاری ریگی ها با فرمانده فاتح شان جهانبانی است که چنین امری محقق شده است. اما حال که اختیار دست بلوچ ها افتاده است هویت مدرن شان آغاز می شود؟! خیر. همه چیز به کلی قبیله ای است. ذکر دو نکته این موضوع را گویا می کند:

1-1 یک بار که مراد ریگی مزه کرسی مجلس را می چشد تا شش دوره تمام به آن می چسبد و رهایش نمی کند. به عبارت دقیق تر 5 دوره پشت سر هم و یک دوره منفصل بعد از یک بار شکستش از رقیب غیر بلوچ.

1-2 بعدها هم که عده نماینده گان بلوچستان به دو نفر و بعدترها به سه نفر افزایش یافت، همیشه حداقل یک سهمیه ریگی ها حفظ بوده است!  سهمیه دیگر هم تا کل بیست و چهار دوره مجلس شورای ملی فقط در انحصار سه طایفه بوده است: مبارکی، بلیده ای، بارکزهی! یعنی همان خوانین و ضابطان قدیم دولتی. دریغ از حتی یک نفر از طوایف بلوچ غیر خان! احتمالا حتی کسی جرئت کاندیدا شدن هم نداشته است. اوج شکل گیری هویت مدرن بلوچ!

2-  نحوه رای گیری ها هم در بلوچستان جالب بوده است. و البته وحشتناک. گاهی در فیلم های هندی صحنه هایی می بینیم که به نظرمان اغراق آمیز و غیر قابل باور به نظر می ایند، ولی در بلوچستان آن زمان واقعیت عینی بوده و طبیعی انگاشته می شده اند. علاقمندان را ارجاع می دهم به نحوه رای گیری انتخابات آن دوره که مبارکی ها کرسی نمایندگی را به رقبای خود باختند (به نظرم دوره بیست و دوم). مردم هیچان را مثال می زنم. ظلم مضاعف ایوب خان مبارکی (برادر عیسی خان) از یک طرف و عزم جزم شده رقیب برای فتح مجلس زمینه یک شورش را در هیچان فراهم کرده بود. گویا مسئله حادی هم ایجاد شده بود که هیچانی ها از فتح کرسی مجلس توسط مبارکی ها وحشت دو چندان کرده بودند و جرات فداکاری و اقدام برای تغییر در آن ها پیدا شده بود. این شورش چیزی نبود جز رای دادن به کاندیدای خوانین رقیب! که در عرف آن روزگار و در حالی که خان متبوعه هیچان مبارکی ها بودند جرمی نابخشودنی و تابو شکنی ای غیر قابل تصور بود . عرف این بود که مردم چون گوسفند بی اراده صف ببندند و صندوق را از کاندیدای مورد تائید خان شان  را پر کنند. البته هنوز هم به نحوی همین گونه است. اما با این  تفاوت که امروزه "تجاهل و تعصب" و یا "تطمیع" کار را پیش می برد و نه "ضرب و زور".

آیا به صرف کلمه ظاهری انتخابات و مجلس باید گول خورد و گفت این آغاز مدرنیته بلوچ بوده است؟! بگذار تئوری های دانشگاهی هزار بار روی کاغذ این را تائید کنند. من چنین نمی پندارم، ولو نامش ساده انگاری باشد. به نظر نمی رسد تکرار ورد گونه تئوری های "ویتکنشتاین" بدون رفتن در دل مردم و شنیدن قصه امثال اهالی هیچان کارگشا باشد.

ادامه دارد...

 منبع:http://razgobaloch.blogfa.com/



نویسنده : - ساعت ۱٢:٥٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢۱ آذر ۱۳٩۱   |    نظرات []   |    لینک ثابت