نمودی از شوق پرواز در فراسوی کهن سیاست بلوچی

عبدالوهاب شهلی بر

1.در این نوشته بر آنیم که نگاهی تحلیلی داشته باشیم بر معانی آشکار و پنهان رخدادی که دوشنبه شب، هفدهم تیرماه یک هزار و سیصد و نود و دو، در سالن هلال احمر ایرانشهر، اتفاق افتاد. لازم به ذکر است که روش تحلیل هم «منظومه سازی» والتر بنیامینی است که بندهای مختلف همچون اجزاء یک پازل کنار هم قرار می گیرند، تا در نهایت یک کل را تشکیل دهند؛ کلی که به نوبه خودش عناصر تشکیل دهنده اش را معنا می کند و در نوشته ای دیگر توضیحات بیشتری را در خصوص این روش، مطرح نمودیم و احتمالا خوانندگان محترم نوشته های این قلم به خاطر دارند.

2.رخداد دوشنبه شب، در فضای «همایش اصلاح و اعتدال» متجلی شد؛ همایشی که بنا بر پوستر تبلیغاتی اش به دنبال «سپاس و قدردانی از حماسه سازان 24 خرداد در سرزمین نخل و آفتاب» بود، اما در عمل تبدیل به چیزی فراتر از این هدف شد. در واقع، این نشست علاوه بر اینکه به هدف اعلامی اش دست یابد، تبدیل به «رخداد»ی شد که هم کلیتِ گفتمان پیروز انتخابات را بازتقریر نمود و هم معنای رای مردم ایران و به خصوص مردم شرق کشور را.

3.در نگاهی فلسفی-جامعه شناختی، رخداد اشاره به اتفاقات اجتماعی دارد که غیرمنتظره هستند و آنچیزیکه حادث می شود یک امر کاملاً مهندسی شده و از پیش طراحی شده نیست، بلکه چیزی فراتر از حد انتظار است. جذابیت هر رخدادی وابسته به میزان حضور «امر پیش بینی نشده» است. 
4.سیاست تاثیرگذار و متحول کننده از جنس رخداد است. همانطوریکه ژاک رانسیر، یکی از مهم ترین فیلسوفان سیاسی امروز، مطرح می کند، «سیاست همیشه اتفاق نمی افتد، شاید به ندرت اتفاق می افتد». به قول دکتر یوسف اباذری، روشنفکر و جامعه شناس شاخص ایرانی، منظور رانسیر از این گفته، آن نیست که راه های معمول سیاست ورزی از قبیل رای دادن و ... اموری نادرند. از نظر وی این نوع سیاست منفعل امری رایج است. منظور او سیاست فعال است؛ سیاستی که امر برابری همگان و همه کس را مدنظر دارد.

5. برخی از آن مواردی که نشست دوشنبه شب را تبدیل به رخدادی قابل توجه و نمودی از سیاست فعال در فضای سیاسی و اجتماعی استان نمود عبارتند از: الف. در کنار هم قرار گرفتن جوانان اندیشه ورز و اهل قلم که به دور از کلیشه ها، عناوین آن چنانی واحکام رسمی ستادی در فضایی ساده و صمیمی و مردمی آمدند، نشستنند، سخن گفتند و شنیدند و رفتند، ب. حضور قابل توجه زنان، دختران و کودکان بلوچ که کمتر پیش می آید در مجالسی این چنینی حضور داشته باشند. ج. حضور میهمانانی از تهران که نه بدلیل ماموریت رسمی اداری و یا ستادی شان بلکه بدلیل داشتن دغدغه های مشترک و یکسانی ملیت و سرزمین، تشریف آورده بودند. د. طرح نکته نظراتی متفاوت از آنچه که در دهه های متمادی در منطقه مدام تکرار و تکرار می شوند و برای بعضی های تبدیل به چیزی شبیه وردهای مقدس! شده اند.

6. نشست دوشنبه شب را می توان «نمودی از شوق پرواز در فراسوی کهن سیاست بلوچی» نامید. این نشست تجلی گاه گذر نسل جدید روشنفکران و فعالان اجتماعی بلوچ از الگوی «کهن سیاست»، است؛ الگویی که افلاطون آن را ارائه کرد. الگوی جامعه ی بسته و سنتی و ارگانیک و همگنی که در آن هر کسی باید در جایی که تعیین شده است، قرار گیرد. امر سیاسی در این جامعه راهی ندارد، زیرا هیچ راهی برای بروز برابری وجود ندارد. مطابق با کهن سیاست حاکم در بلوچستان اولاً، کنشکری سیاسی عمدتاً خلاصه در جمع محدودی از چهره های قبیله ای، مذهبی و دانشگاهی می شود که انحصارگرایانه کل جامعه ی را به خودشان تقلیل داده اند و ثانیاً، عرصه ی سیاست به حضور در پست های سیاسی همچون استاندار و فرماندار و بخشدار و ... آن هم برای مقربین! کاسته می شود. آلترناتیو کهن سیاست، «سیاست فعال» است؛ سیاستی که برای برابری همگان و بهرمندی هر کسی متناسب با شایستگی هایش فضا سازی فکری و نیز اجتماعی می کند تا فواصل احتمالی میان ملت و دولت را کاهش دهد و زندگی اجتماعی را انسانی تر سازد. بنابراین در این الگو اولاً، هر کسی می تواند با رعایت قواعد کنشگری سیاسی مطرح در قوانین کشور، به بیان و تئوریزه کردن مطالبات جامعه اش بپردازد و ثانیاً، مسئله دیگر صِرف حضور چند نفر مشخص در ساحت رسمی قدرت نیست، بلکه تحقق توسعه همگانی و از بین رفتن زمینه های فکری، اجتماعی و سیاسی ناخوشایندی های جمعی است.

7.همانطوریکه رخداد ها بر خاسته از تضادها و تنش های اجتماعی هستند، خودشان هم بی نصیب از آنها نیستند. درون هر رخدادی کنشگران مختلفی وجود دارند که اهداف و رویکردهای خاص خودشان را دنبال می کنند. اما آن چیزی که مهم است کلیت موجود در هر رخدادی است. هیچ رخداد کاملاً ناب و خالصی در جهان وجود ندارد چون زندگی بشر که رخدادها منتج از آن هستند، همیشه در دیالکتیک میان نیروهای مختلف و بعضاً متضاد، جریان دارد.

/ 3 نظر / 19 بازدید
بالانچ

تحلیل بسیار جالبی بود. ما برای بودن، ماندن و جلو رفتن به تحلیل‌های جامعه شناسانه رویدادهای اجتماعی بسیار نیاز داریم. در مورد سخنرانی جناب شهلی‌بر عزیز در مورد قدمت و اصالت زبان بلوچی نسبت به فارسی کمی با ایشان موافقم هرچند زبانشناسان ایران عقیده خلاف این موضوع دارند!!!

باران بلوچ

درود بر آقای شهلی بر ومن برعکس دارم فکر می کنم هرچند که اعتقاد دارم که دیگر دوره کهن باید از بین برود وقشر روشنفکر باید وارد میدان شوند و این جایگاه سنتی به قول شما تحصیل کردگان ،آلترناتیو شود ولی دوست بزرگوار من تنها چیزی که الان جواب می دهد یک سری کارهای زیر ساختی است نه این جملات قشنگ وزیبای شما چرا که جامعه ما هنوز اندر خم طایفه و طایفه گری و مذهب غوطه ور هست و این امر زمان زیادی میخواهد تا از بین برود و به این راحتی ها هم نیست که آلترناتیو شود ودوست عزی ما فقط بازیگردان این سیرک هستیم و تمام